Co to są te 12 albo 24 słowa do portfela?
Gdy zakładasz portfel kryptowalut (Ledger, Trezor, MetaMask, Phantom, Exodus), urządzenie pokazuje Ci listę słów: 12 albo 24 zwykłe angielskie słowa typu „abandon ability acid...". To Twoja fraza odzyskiwania, jedyny sposób, żeby odzyskać dostęp do monet, gdy portfel padnie, zgubisz telefon albo zapomnisz PIN-u.
Pod spodem to standard BIP39: od 2013 roku każdy poważny portfel kryptowalut zapisuje dostęp w ten sam sposób. Słowa są zawsze z listy 2048 wyrazów po angielsku, a jedno z nich jest kontrolą poprawności (cyfra kontrolna). Dlatego nie możesz wymyślić frazy z głowy, musi się *„zgadzać matematycznie"*.
Tu robisz dwie rzeczy: generujesz nową frazę (do nowego portfela, na próbę, do nauki) albo sprawdzasz, czy fraza którą masz zapisaną w pudełku jest poprawna. Wszystko dzieje się w Twojej przeglądarce, żadne słowo nie leci na nasz serwer. Możesz nawet wyłączyć internet po załadowaniu strony i tool dalej działa.
Jak korzystać
- Tryb „Generuj": wybierz 12 albo 24 słów i kliknij Generuj. Losowość pochodzi z kryptograficznego generatora przeglądarki (tego samego, którego używają banki). Każde kliknięcie = nowa, niepowtarzalna fraza.
- Tryb „Sprawdź": wklej swoje słowa (oddzielone spacjami albo nowymi liniami, wielkie litery nie mają znaczenia). Tool natychmiast pokaże, czy fraza jest poprawna oraz dokładnie które słowo jest błędne, jeśli się gdzieś literówka wkradła.
- Jeśli fraza ma być do prawdziwego portfela, generuj na komputerze bez internetu, najlepiej na pendrive z systemem Tails albo na świeżo zresetowanym urządzeniu. Zapisz na papierze (nie na telefonie, nie w pliku, nie w mailu). Schowaj w sejfie albo skrytce bankowej.
- Do nauki albo do portfela testowego (np. deweloperskie sieci typu Sepolia, mainnet z mikro-kwotą do testów) możesz spokojnie używać tego, co tu wygenerujesz, pod warunkiem, że nie wrzucisz tam realnych pieniędzy.
- Nigdy nie wpisuj prawdziwej frazy odzyskiwania na losowych stronach, w czatach z *„supportem"*, w mailach. Żaden uczciwy support nie poprosi Cię o frazę, ani od portfela, ani od giełdy.
Kiedy to się przydaje
Siedem typowych sytuacji, w których to narzędzie ratuje Ci skórę:
- Sprawdzasz frazę zapisaną przez kogoś z rodziny. Dziadek dostał Ledgera, zapisał 24 słowa na kartce drżącą ręką. Zanim wpadniesz w panikę, wklejasz tu i sprawdzasz, czy słowa są poprawne i czy fraza jako całość się *„zgadza"*. Wykryjesz, czy zamiast „witness" nie zapisał „witnesses", drobiazg, który ratuje miliony.
- Generujesz fresh seed do nowego cold walleta. Kupiłeś Ledgera w second-handzie? Nigdy nie używaj frazy, która przyszła z urządzeniem (mogła być wcześniej zapisana przez sprzedawcę). Wygeneruj nową tutaj, zapisz na papierze, wprowadź do urządzenia jako *„restore"*. Bezpieczeństwo zaczyna się od własnej losowości.
- Uczysz się jak działają portfele. Kierunek studiów, kurs Solidity, własny projekt blockchain. Generujesz frazę testową, wklejasz w MetaMaska, oglądasz jakie adresy z niej *„wyrastają"*. Bez paniki, że stracisz prawdziwe pieniądze.
- Testujesz portfel programistyczny. Piszesz aplikację Web3 i potrzebujesz seedów do testów automatycznych. Generujesz tyle, ile chcesz, bez ograniczeń, bez wysyłania na żaden serwer.
- Robisz drugą kopię frazy. Masz frazę zapisaną na metalowej blaszce, ale nie pamiętasz, czy ostatnie słowo to „zone" czy „zoo". Wklejasz, co masz, ze wszystkimi możliwymi wariantami, tool podpowie, które ostatnie słowo jest matematycznie poprawne (uwaga: ta sztuczka ujawnia frazę, używaj tylko offline).
- **Sprawdzasz, czy *„drugi worek"* jest faktycznie inny**. Przeniosłeś portfel na nowy Ledger Stax, ale boisz się, czy nowa fraza nie jest przypadkiem identyczna ze starą. Wklejasz obie po kolei, porównujesz wzrokowo.
- Edukacja zespołu / firmowy onboarding. Pracujesz w firmie kryptowalutowej, pokazujesz nowym ludziom, jak wygląda fraza odzyskiwania, czemu nigdy nie idzie do chmury, czemu literówka oznacza utratę monet. Lepszy konkret niż 200 slajdów.