O co chodzi
Sprawdz, czym oddychasz w dokladnie tym miejscu, w ktorym jestes. Wybierz punkt na mapie, zobacz aktualny indeks AQI, 6 kluczowych zanieczyszczen, co to znaczy dla Twojego zdrowia i jak bedzie wygladac w nadchodzacych 24 godzinach.
Dane pochodza z Open-Meteo Air Quality, ktore podaje wynik modelu CAMS (oficjalny europejski system monitorowania atmosfery, prowadzony przez program Copernicus UE). CAMS laczy pomiary satelitarne, czujniki naziemne i modele pogodowe, by oszacowac poziom zanieczyszczen dla kazdego punktu na Ziemi z rozdzielczoscia okolo 10 km. Bez klucza API, bez logowania, za darmo.
Po co Ci to? Bo zanim wyjdziesz biegac, otworzysz okno na noc albo wsadzisz dziecko do spaceru, wiesz, co jest w powietrzu. Mozesz przesunac trening, wlaczyc oczyszczacz, zalozyc maske FFP2 albo zwyczajnie zostac w domu. Dlugotrwala ekspozycja na PM2.5 to wyzsze ryzyko chorob serca, raka pluc i krotsze zycie, wiec nawet 30 sekund sprawdzenia ma realny zwrot.
Jak uzywac
- Wybierz miejsce: kliknij na mape, przeciagnij marker, wpisz wspolrzedne, albo kliknij jedna z gotowych lokalizacji (Warszawa, Berlin, Delhi, Los Angeles).
- Duza liczba na gorze to European AQI dla tego punktu. Kolorowy pasek pokazuje kategorie zdrowotna: zielony (Dobre), zolty (Umiarkowane), pomaranczowy (Niezdrowe dla wrazliwych), czerwony (Niezdrowe), fioletowy (Bardzo niezdrowe), bordowy (Niebezpieczne).
- Akapit zalecen mowi prosto, co zrobic: ide pobiegac, zamknac okna, zalozyc maske czy zostac w domu.
- Szesc kart pollutantow pokazuje aktualne stezenie PM2.5, PM10, NO2, O3, SO2 i CO. Kazde jest porownane z limitem WHO 2021, wiec od razu widzisz "jestem 3x ponad limit".
- Wykres prognozy na 24h pokazuje przewidywane AQI na nastepne 24 godziny. Widzisz dziurc w powietrzu? Przesun bieganie albo spacer na czystsze okno.
- Wszystkie stezenia sa w ug/m3 (czasem pisane mikrogramy na m3).
- Dane sa cachowane na 1 godzine, wiec spokojnie odswiezaj. Sam model CAMS aktualizuje sie raz na 3 godziny.
Kiedy sie przydaje
Realne sytuacje, w ktorych snapshot zmienia decyzje:
- Przed bieganiem, jazda na rowerze, treningiem na zewnatrz: 60 minut ostrego biegu przy AQI 150 to taka sama dawka pylow w plucach, jak caly dzien zycia przy AQI 30. Sprawdz kolor, potem albo idz teraz, albo przesun trening na czystsze okno, albo zrob go w domu.
- Otwieranie okien dla wentylacji: zima w wielu domach jest duszno (wysokie CO2), wiec instynkt mowi "otworz okno". Jezeli na zewnatrz PM2.5 = 80 ug/m3, wpompowujesz smog do sypialni. Lepiej: oczyszczacz HEPA z zamknietymi oknami albo poczekaj na czystsze okno (czesto noc albo wczesny ranek).
- Astma i POChP: ludzie z astma lub przewlekla obturacyjna choroba pluc czuja roznice miedzy AQI 40 a AQI 120. Sprawdz snapshot, wez dawke preventer jezeli trzeba, miej inhalator w kieszeni na zle dni.
- Ciaza i male dzieci: dlugotrwala ekspozycja na PM2.5 to nizsza waga urodzeniowa i slabszy rozwoj pluc. Wiedza, czy okolica jest stale ponad limitem WHO, pomaga zdecydowac, czy zainwestowac w oczyszczacz HEPA do pokoju dzieciecego.
- Wybor parku na spacer z wozkiem: dwa parki 500 metrow od siebie maja czesto zupelnie inny snapshot, zwlaszcza jezeli jeden graniczy z ruchliwa droga. Postaw pinezke na obu, porownaj NO2, wybierz czystszy.
- Dojazd do pracy rowerem: poranne NO2 obok glownych ulic jest zwykle 3 do 5x wyzsze niz na uliczkach 200 metrow obok. Zaplanuj boczna trase na zle dni.
- Decyzje o oczyszczaczu i wentylacji mechanicznej: jezeli Twoj snapshot regularnie pokazuje PM2.5 ponad 25 ug/m3 na zewnatrz, oczyszczacz HEPA, ktory zbije PM2.5 do 5 ug/m3 w domu, to jeden z najlepszych zakupow zdrowotnych w przelozeniu na zwrot.
- Planowanie podrozy: lecisz do Delhi, Pekinu, Krakowa zima albo gdziekolwiek z pozarami lasow? Sprawdz snapshot dla hotelu i lotniska. Spakuj maske FFP2 jezeli liczby przekraczaja 100.
- Weryfikacja naglowkow w mediach: gdy gazeta krzyczy "alarm smogowy", widzisz sam, czy alarm dotyczy Twojej dzielnicy, czy tylko sredniej miejskiej.
Powiazane: naslonecznienie PVGIS, zegar astronomiczny, ceny pradu na zywo.